ñeenti njiitu Etats Unis, Obama, Bush, Bush, Clinton ak Carter, ñoom ñëpp dañu wax ni dañu leen doon ñaawlu ci wàllu xeex ak seeni mbokk, te dañu leen sant ñu xalaat ci ñàkka am ci réew mi. Neenañu ni, ak ñeenti njiitu réew ma woon ñuy wax ci pàrti politik yu wuute, kenn ci ñoom amul benn werante nguuru trump bi.
Obama: lii warul am ci Etats Unis ci 2020
Obama nekk njiitu réew bu njëkk ci Amerique ci taarixu Amerique, mooy njiitu réew mi njëkka wax ci mbooloo mi ci wàllu "faatu Freud".
"Lu tiis la, metit ak mer ci ay milioŋ ciy doomi Amerique ñu mëna faj lu wuute ndax race", la Obama bind ci benn kominike ci 30 mee. Du lu jaadu ni loolu warul am ci Etats Unis ci 2020. Sudee bëgg nanu ni jikkoom bi ci topp di màgg ci réew mu bari ay xalaat, dañu wara gëna. “
△ kominike bu njiitu réew ma woon di Barack Obama ci Etats Unis
Bisu 3 juin, Obama dafa wax beneen kàddu buy wax ci "leuru Freud". Obama neena deewu Freud moo waral réew mi dee, te loolu itam ap saas la bu Etats Unis mëna def ngir mu mëna xoolaat ba noppi saafara jafe-jafe rasism, "racism mooy bàkkaar bu njëkk ci sunu askan." Mu ñaan askanu waa Amerique ñu bokk liggéey ngir saafara jafe-jafe bii, soppi anam wi ñuy doxalee, ba noppi ñu xam xalaat yi.
George W. Bush: askanu waa Amerique dañu wara xalaat ci "njariñ bu tar" bu réew mi
George W. Bush mii doonoon njiitu réewum Amerig, di njiitu réewum Amerig, wax na lu Freud di faatu ci talaata. Bush neena ci benn kominike ni "lii du ap jamono bu ñuy waajale, lii ap jamono la bu ñu wara déglu, lii ap jamono la ngir askanu Amerik di xalaat ci sunu ñakk bu metti bi." Li may naqari bu baax mooy li George Freud def. Sunu xol yi ñungi ci njabootu ñi loru ci ñi loru ak ñiy yëg ni dañu ragaloon ni dañu leen di xeex ak seeni xeetu nit. “
Bush dafa wax ni waa Amerique yu bari ci Afrique, rawatina xale yu góor yi seeni maam bawoo Afrique, ñu ngi leen song, di leen tiital ci seen réew, te loolu dafa ñàkk. Màgg gi ak musiba yu bari yu njëkk, ñoom ñépp a ngi wane benn laaj: naka lañu mënee jeexal rasism bu sistemik ci askanu Amerique?
Mu wax itam ni cosaan ak aada yi gëna am solo ci wàllu xeet daanaka xaaj na réew mi, te ba leegi mingi wéy di ko tiital. Nit ñu bari dañu am lu tax ñu am luñu koy sikki-sakka ci wàllu yoon ci Etats Unis. Yelleefu nit ñu ñuul yi dañu leen di yàq, te nguur gi tontuwul ci jamono te doy.
1
Clinton: kenn warul dee ni George Freud
Persida bu njëkk bu Amerik Bill Clinton gennewoon na benn kominike ci "Freud dee" ci 30 mee. " kenn warul dee ni George Freud def" Clinton moo ko xamle ci benn kominike. Sudee Amerique bu weex nga, amaana doo ko yëg. "Lii dafay wane ni amna lu tiis lool, muy mer ni melo der bi mën na wax ni nit ñi dina ñu mëna dem. Ci kàddum "amnaa gént", Martin Luther King neena mu yaakaaroon ni ñeenti doomam yi mën nañu dëkk ci benn réew bu ñu dul àtte waaye ci jikko. Waaye leegi, gént bi "dafay gëna sori."
Clinton neena ku nekk amna yelleefam ci moom sa bopp ci dundu ak sargal. Nit ñi dañu wara laaj seen bopp ay laaj yu néew, "sudee Freud weex, ci loxo, tëdd ci suuf, ndax dina mucc?" "Lu tax lii di am saa yu nekk?" "Lu ma ci mëna def?" xaar. naqar bi, mer ak tiis wi Freud dee, mën nañu ko xam, loolu dafay fàttali nit ñi ni nit ñi dañu jàpp ni nit ñi dañu koy def ci askanu Amerique.
△ Waxtu persida bu njëkk bu Clinton
Carter: rasism dafa wara feeñ, waaye fitna du saafara
Persida bu njëkk bu Etats Unis Carter, am 95 at, gennewoon na benn kominike ci "Freud deewu." Ci biir kominike bi, Carter dafa wax ni mer na ci wàllu xeex ak yërmaande ci ñi loru ak seen njaboot, ba noppi ñu woo njiiti Amerique ñu taxaw ngir xeex rasism. "Ci atum 1971, ci sama diskuur bu njëkk ci guwernooru Georgia, ma newoon ni jamonoy xeex bi jeexna, tay, daanaka 50 at ci ginnaaw, maa ngi fees dell ak naqar ak tiis, te bëgg naa ko baamtu." Carter dafa bañ itam fitna bi fippu yi am ci Etats Unis, "dañu wara fësal xeex bi ci wàllu xeet, waaye fitna du jafe-jafe bi."
△ Waxtu persida Carter bu njëkk bi
